Feminist Felsefe
Felsefeye dair tüm feminist yaklaşımları bünyesinde barındıran feminist felsefe, felsefi problemlerin yeniden ele alınışı, belli başlı filozofların metinlerini feminist perspektiften düşünmek, felsefi geleneklerin ve metotların toplumsal cinsiyet odağıyla yeniden değerlendirilmesi ve eleştirilmesi gibi amaçlar güder. Feminist felsefenin ortaya çıkışı 20. yüzyıl öncesine dayanıyor olsa da 1960’lar ve 1970’lerdeki ikinci dalga olarak adlandırılan feminist hareket vasıtasıyla bu isim kullanılmaya başlanmıştır. Bugün epistemoloji, metafizik, estetik ve sanat felsefesi, etik, toplum ve siyaset felsefesi, bilim tarihi ve felsefesi gibi birçok alanda feminist yaklaşımları görmek mümkündür. Bu alanlar aynı zamanda feminist felsefenin alt dallarını oluşturur.
Eva Feder Kittay ve Linda Martín Alcoff’a (2007) göre feminist felsefenin temel olarak üç işlevi bulunmaktadır: (1) Feminist düşünceyi geliştirirken ve birtakım kavramları ortaya koyarken felsefi metot ve düşünceye başvurmak ve kimlik, tahakküm, bedenli olmak, ataerkil iktidar ilişkileri, toplumsal cinsiyet eşitliği, politik özne ve eylemlilik gibi kavramları geliştirirken felsefi metin, yöntem, düşünce ve araçlardan yararlanmak; (2) Felsefi geleneklerde mevcut olan erkekmerkezcilik (androsentrizm) ve cinsiyetçiliği irdelemek; felsefe tarihindeki filozofları feminist bir perspektiften yeniden okumak ve eleştirel bir perspektifle kadınların düşünsel, tarihsel ve sistematik olarak felsefe alanının dışına itilmesini incelemek; (3) Eski sorulara yeni yaklaşımlar üretmenin yanı sıra yeni sorular, araştırma alanları, metotlar ve kavramlar ortaya koyarak toplumsal cinsiyete duyarlı bir perspektiften felsefe literatürüne katkıda bulunmak.
Bu üç temel işlevden hareketle, Feminist Tahayyül dergisinin “Feminist Felsefe” sayısı için felsefede feminist sorgulamalar, feminist ve queer hareket içerisinde felsefi sorgulamalar ve toplumsal cinsiyet odaklı yeniden kavramsallaştırmalar gibi düşünsel uygulamaların tümünü kesişimsellik ve sınıf mücadelesi eksenini de işin içine katarak kapsayan bu çağrı, felsefe ve felsefe dışındaki alanlardan feminist kuram üzerine düşünen herkese açıktır. Bu bağlamda amacımız, sadece feminist felsefe kanonu içinde görülen düşünürlerin, çalışmaların, kavramların ve problem alanlarının irdelenmesi değil, aynı zamanda bu zamana kadar felsefe alanında toplumsal cinsiyet perspektifinden daha önce ele alınmamış veya nadiren ele alınmış temaların ve problemlerin de feminist perspektifle sökülmesi ve/veya yeniden örülmesidir. Böylece çağrımız sözgelimi sadece Mary Wollstonecraft, Simone de Beauvoir, Angela Davis, Judith Butler, María Lugones, Uma Narayan gibi düşünürlerin felsefeye etkilerini içeren sorgulamaları değil, Hannah Arendt gibi kendini feminist olarak adlandırmayan kuramcıların feminist felsefeye etkisi veya Baruch Spinoza gibi bir 17. yüzyıl düşünüründe feminist düşüncenin izlerinin bulunup bulunamayacağı gibi soruları da içerir. Ayrıca felsefedeki çeşitli ekollerin de feminist felsefe açısından yorumlanmasını hedefleyen bu çağrı, fenomenolojiden eleştirel kurama, analitik felsefeden yapısöküme kadar farklı felsefi yönelimlerin feminizmle buluştuğu veya buluşturulabileceği noktaları da sorgular. Son olarak bu çağrı “feminist felsefe”nin kendi neliğinin, amacının, yöntemsel ve dilsel konulardaki özgünlüğünün de sorgulaması için alan açmayı amaçlamaktadır.
Toplumsal cinsiyet ve cinsel kimlik üzerine tartışmaların etrafında örgütlenen ideolojilerin bedenleri ve toplulukları regüle etmek amacıyla birtakım taktik, strateji ve uygulamaları biçimlendirdiği, feminizmin felsefe ve diğer alanlarda belki de düşünce tarihinde hiç olmadığı kadar etkili hale geldiği bugünlerde yazarları olan biteni kuramsal açıdan düşünmeye çağırıyor; felsefeye feminist yaklaşımlar, feminist bir perspektiften felsefe üzerine tartışmalar ve/veya toplumsal cinsiyet odaklı bir yaklaşımla felsefi sorgulamalar içeren araştırma makalesi, araştırma notu, çeviri, söyleşi, kitap değerlendirmesi, sanat eleştirisi ve tez tanıtımı türlerinde katkılarınızı (bkz. yazıların formatı) 15 Ekim 2025 tarihine kadar bekliyoruz. Sorularınız için ftdergi@gmail.com adresinden bize yazabilirsiniz.
Sayı editörleri: Fulden İbrahimhakkıoğlu, Gülben Salman, Toros Güneş Esgün